Македонија се соочува со потреба од дополнителни 19.000 места во градинките до 2032 година за да ја достигне целта од 65 отсто опфат на децата во предучилишно образование, покажуваат анализите презентирани од УНИЦЕФ. За надминување на овој јаз без прекумерен трошок за буџетот, организацијата предлага модел што вклучува приватни установи со државна поддршка наместо исклучиво инвестирање во нови јавни објекти.
Помалку од половина од децата на возраст до шест години во земјава посетуваат предучилишни установи, а пристапот е особено отежнат за семејствата во неповолна социјална положба. Според податоците објавени на настанот „Ѕвониме за децата“, што се одржа по повод Светскиот ден на детето, проценките за 2026 година укажуваат дека над 79.000 деца на оваа возраст не се запишани во градинка, додека во одредени општини опфатот е под 10 отсто.
Како што пренесува порталот Faktor, административните евиденции од октомври 2025 година покажуваат дека на официјалните листи на чекање во јавните градинки биле регистрирани 4.894 деца. Најголем притисок е забележан во Битола со 1.046 деца на листата, по што следат скопските општини Аеродром со 462, Ѓорче Петров со 394 и Кисела Вода со 301 пријавено дете. Во Струга на ред чекале 285, а во Охрид 200 деца.
Со досегашното темпо на проширување на јавните установи, кое изнесува околу 833 нови места годишно, на земјата би ѝ биле потребни 23 години за да ги обезбеди потребните 19.000 капацитети. Доколку овие места се градат исклучиво како јавна инфраструктура, трошокот би достигнал околу 105 милиони евра.
Поради тоа, УНИЦЕФ препорачува алтернативен пристап кој комбинира приближно 13.500 места во приватните и 5.300 во јавните градинки. Ваквиот комбиниран модел би чинел 49,2 милиони евра за инфраструктура, а финансиската рамка предвидува државно кофинансирање на приватните установи, доделување ваучери за ранливите семејства и воведување надоместоци приспособени на семејните приходи.
Претставничката на УНИЦЕФ, Лесли Милер, порача дека во услови кога бројот на деца се намалува, потенцијалот на секое дете е поважен од кога било, истакнувајќи ги економските и развојните придобивки од ваквите вложувања.
Министерот за социјална политика, демографија и млади, Ѓоко Велковски, изјави дека секое дете заслужува еднаква можност за квалитетен почеток во животот и потсети на подготовката на новата Програма за рано учење и развој во соработка со УНИЦЕФ и Бирото за развој на образованието.
