Пишува: Борис Ефтимовски
Постои една реченица што во Македонија и генерално на Балканот “на прва” звучи многу благородно, морално исправно и е опасно удобна: „градиме за идните поколенија“.
Звучи како визија, како нешто што автоматски нè става на вистинската страна од историјата 🙂
Но, сведоци сме дека премногу често оваа реченица е само добро спакувано алиби. Не затоа што идејата е погрешна – напротив, секое сериозно општество мора да мисли долгорочно. Проблемот настанува кога иднината станува изговор за (не)акција во сегашноста. Како да сме прифатиле дека ако нешто не функционира денес, не мора да го решиме и доволно е да кажеме дека некој ќе го реши утре. Идеално, некој што уште не е ни роден…..
Во суштина, не е проблем што градиме за идните поколенија. Проблем е кога не градиме ништо за оваа генерација. А тоа директно зависи од начинот на кој ги водиме процесите. Праксата и водењето на различни процеси, без разлика дали станува збор за бизнис, организации, политика или општествени иницијативи, ми разјаснила дека постојат три доминантни пристапи.
Првиот е класичниот: прво планираме, па дејствуваме. Тоа е моделот што звучи разумно и најбезбедно. Се анализира, се подготвуваат стратегии, се прават сценарија, се дефинираат чекори. Сè изгледа чисто, логично и под контрола. Овој пристап носи структура, јасни улоги и помал ризик од грешки. Но има една слабост што често се потценува – времето. Додека ние планираме, реалноста не стои во место. Енергијата кај луѓето полека се губи, моментумот исчезнува, а шансите што постоеле на почетокот веќе не се исти. Најмногу процеси не пропаѓаат затоа што биле лошо осмислени, туку затоа што биле предолго одложувани. Овој модел е одличен кога се гради мост. Помалку ефикасен кога се обидуваш да помрднеш општество. Американците имаат супер добра кованица за ова “Analysis paralysis” – тоа е кога толку многу анализираме, се спремаме, сакаме совршени да сме….па на крај завршуваме како не правиме ништо важно.
Вториот пристап е спротивниот екстрем: прво дејствуваме, па се прилагодуваме. Ова е моделот на брзина, енергија и инстинкт. Се почнува веднаш, без преголема подготовка, со идеја дека реалноста ќе ни покаже што функционира, а што не. Предноста е очигледна – се создава движење. Луѓето се активираат, процесот добива живот, се учи директно од искуство. Но и тука има замка. Без јасна насока, лесно се влегува во хаос. Се прават многу потези, но не секогаш во вистинска насока. Се троши енергија, се прават корекции, понекогаш се врти во круг. Овој модел е одличен за стартап, каде грешките се дел од играта. Но во поголеми системи, цената на грешките може да биде многу повисока.
Затоа најуспешните стратези не избираат меѓу овие два пристапи. Тие користат трет модел, кој на прв поглед изгледа едноставно, но во пракса е најтежок за дисциплинирано спроведување: стратегиска насока + брза акција.
Тоа значи да знаеш каде одиш, но да не чекаш совршен план за да почнеш. Да имаш јасна цел и минимална рамка, но веднаш да влезеш во дејствување. Да се движиш брзо, но со свесност за правецот. Да коригираш постојано, но без да го губиш фокусот.
Овој модел функционира затоа што го почитува најважниот ресурс во секој процес, а тоа е времето. Брзината не е само оперативна предност, туку и стратегиска. Кој прв ќе заземе позиција, често ја дефинира играта. Истовремено, јасната насока спречува таа брзина да се претвори во хаотично движење без ефект. Луѓето остануваат мотивирани затоа што гледаат акција, но не се губат затоа што постои логика зад таа акција. Грешките се сведуваат на ниво на корекции, а не на целосни неуспеси.
И токму тука максимата „градиме за идните поколенија“ почнува да се лизга во лузерска територија. Не кога се користи како визија, туку кога станува замена за темпо. Кога се зборува за далечна иднина, а не постои ниеден доказ дека нешто се менува денес. Кога нема мал, но видлив резултат што покажува дека насоката е вистинска. Во такви случаи, идните поколенија не се цел, тку тие стануваат изговор.
Силните стратегии ја користат истата идеја, но ја формулираат поинаку. Не велат дека градат за иднината, туку дека започнуваат промена денес што ќе трае генерации. Разликата е суптилна, но суштинска. Во првата верзија нема обврска. Во втората има одговорност. Во првата можеш да чекаш. Во втората мора да делуваш.
Постои една проста, но сурова вистина што секој што водел процес ја знае: ниту една долгорочна визија не преживува без краткорочни резултати. Ако луѓето не почувствуваат дека нешто се подобрува, довербата исчезнува. А без доверба, нема ни поддршка, ни континуитет, ни резултат.
Затоа прашањето не е дали треба да мислиме на идните поколенија. Секако дека треба. Прашањето е дали сме подготвени да направиме нешто за оваа генерација – веднаш, денеска. Бидејќи ако не победиш малку денес, нема да имаш што да оставиш утре. Луѓето мора да почувствуваат дека утрешниот ден е подобар од вчерашниот!
Во македонската реалност (бизнис, политичка, општествена) ако го прифатиме тој принцип (“дека луѓето мора да почувствуваат дека утрешниот ден е подобар од вчерашниот”), тогаш тоа бара сосема поинаков начин на делување. Не почнуваме од стратегии, туку од конкретни, видливи подобрувања што може да се случат веднаш. Наместо да ветуваме системски реформи што ќе дадат резултати за неколку години, треба свесно да дизајнираме „брзи победи“ (т.н. quick wins) – мали, но реални промени што директно го подобруваат секојдневието. Тоа значи институции што ќе решат еден проблем побрзо, иницијативи што ќе донесат конкретна вредност за неколку недели, политики што ќе покажат резултат во месеци, не во децении. Истовремено, тие краткорочни резултати мора да бидат дел од јасна стратегиска насока, за да не останат изолирани потези. Со други зборови, не ни требаат повеќе планови што звучат добро, туку потези што се чувствуваат веднаш и создаваат доверба дека утрешниот ден навистина може да биде подобар. Само така се крши циклусот на апатија и се отвора простор за поголеми, долгорочни промени.
The post Колумна: Кога максимата “градиме за идните поколенија” станува лузерска? appeared first on Marketing365.
